غزال زیاری- ماجرا از قسمت هفتم در فصل سیوپنجم مجموعه سیمپسونها با عنوان It's a Blunderful Life شروع شد؛ قسمتی که اولین بار در ۱۹ نوامبر ۲۰۲۳ پخش شد.
در بخشی از داستان، لیزا در دفترچهاش تاریخ ۱۷ نوامبر را ثبت میکند و از نزدیک شدن یک طوفان مینویسد. روایت این قسمت هم به خاموشی برق در شهر خیالی اسپرینگفیلد اشاره دارد؛ اتفاقی که در داستان شش روز طول میکشد.
در ماههای اخیر و در روزهایی که به ۱۷ نوامبر (سهشنبه، ۲۶ آبان) نزدیک میشویم، همین تصویر از دفترچه لیزا، در شبکههای اجتماعی دستبهدست شده است. برخی کاربران آن را پیشبینی خاموشی بزرگی دانستهاند که قرار است در این تاریخ سراسر جهان را در تاریکی فرو ببرد.
اما بررسی رسانه راستیآزمایی برزیلی «لوپا» نشان میدهد که در این قسمت سیمپسونها، خاموشی فقط به اسپرینگفیلد محدود است و هیچ اشارهای به خاموشی سراسری در جهان یا سال ۲۰۲۶ ندارد. حتی تقویمی که در این کارتون میبینیم هم با تقویم امسال تطبیق ندارد: در روایت انیمیشن، برق در روز شکرگزاری آمریکا وصل میشود؛ درحالیکه روز شکرگزاری سال ۲۰۲۶، ۲۶ نوامبر است و با فاصله زمانی روایتشده در قسمت همخوانی ندارد.
بنابراین، چیزی که فضای مجازی بهعنوان پیشبینی یک خاموشی جهانی بازنشر شده، در واقع بخشی از یک سریال تلویزیونی است که تاریخ داخل آن از بستر اصلی روایت جدا شده است.

۱۷ نوامبر واقعا چه خبر است؟
یکی از دلایل گسترش این شایعه، همزمانیاش با رویدادی واقعی در آمریکا است. کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا (FCC) در اطلاعیهای رسمی در سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که آژانس مدیریت بحران فدرال آمریکا (FEMA)، در هماهنگی با این کمیسیون، روز سهشنبه ۱۷ نوامبر یک آزمون سراسری سامانه هشدار اضطراری را اجرا خواهد کرد.
این آزمون قرار است ساعت ۲:۲۰ بعدازظهر به وقت شرق آمریکا انجام شود و پیام آن از طریق سامانه هشدار اضطراری یا EAS به رسانهها و ارائهدهندگان خدمات پخش منتقل خواهد شد. هدف از این کار، بررسی عملکرد مسیرهای انتقال پیام هشدار در شبکههای رادیویی و تلویزیونی است. در متن پیام هم تأکید شده که این اقدام فقط یک آزمون است و نیازی به انجام هیچ کاری از سوی مردم نیست.
مهم این است که آزمون سامانه هشدار اضطراری، آزمون شبکه برق نیست. فقط ممکن است برنامه عادی رادیو یا تلویزیون برای مدت کوتاهی قطع و پیام آزمایشی پخش شود، اما این به معنی خاموش شدن نیروگاهها، قطع برق شهرها یا از کار افتادن اینترنت نیست.

آیا خاموشی همزمان در سراسر جهان ممکن است؟
برخلاف آنچه در روایتهای آخرالزمانی تصور میشود، شبکههای برق، یک شبکه واحد و یکپارچه در مقیاس کل کره زمین نیستند. کشورها و مناطق مختلف از سامانههای تولید، انتقال و توزیع برق متفاوتی استفاده میکنند و شبکههای آنها در برخی مناطق به یکدیگر متصلند، اما این اتصال به معنی وابستگی تمام جهان به یک کلید مرکزی نیست.
مثلا اختلال در یک بخش از شبکههای بههمپیوسته بزرگ در آمریکای شمالی، میتواند در شرایط خاص به بخشهای دیگر سرایت کند. اما حتی چنین اتفاقی هم به معنی خاموشی همه کشورها نیست. یعنی ساختار برق در جهان به شکلی نیست که یک حادثه واحد بتواند بهطور خودکار تمام قارهها را از برق محروم کند.
طبق توضیح شورای قابلیت اطمینان برق آمریکای شمالی (NERC)، برق باید تقریباً همزمان با مصرف شدنش تولید شود و اپراتورهای شبکه دائماً تعادل بین عرضه و تقاضا را کنترل میکنند. در صورت وقوع یک اختلال بزرگ، ممکن است تجهیزات حفاظتی برای جلوگیری از گسترش حادثه، بخشهایی از شبکه را از مدار خارج کنند. در شرایط شدید، این اتفاق میتواند به خاموشی زنجیرهای منجر شود؛ یعنی قطع یک بخش، فشار بیشتری به بخشهای دیگر وارد کند و اختلال گسترش یابد.
این پدیده واقعی است و نمونههای تاریخی هم دارد. مثلا خاموشی گسترده شمالشرق آمریکا و کانادا در سال ۲۰۰۳ یکی از نمونههای شناختهشده است. اما وقوع چنین خاموشیهایی به مجموعهای از عوامل فنی، عملیاتی، آبوهوایی یا انسانی بستگی دارد و نمیتوان با استناد به تاریخ ذکر شده در یک انیمیشن، وقوعش را پیشبینی کرد.
در گزارش سال ۲۰۲۶ NERC هم به یک اختلال زنجیرهای در بخشهایی از شبکه غرب آمریکا در نوامبر ۲۰۲۵ اشاره شده که حدود ۲۵۰ هزار مشترک را برای مدتی تا ۹ ساعت تحت تأثیر قرار داد. این نمونه نشان میدهد خاموشیهای منطقهای و حتی اختلالهای زنجیرهای ممکن است رخ دهد؛اما حتی در آن هم، بخش عمده شبکه غرب آمریکا فعال باقی ماند و خاموشی به سراسر جهان گسترش پیدا نکرد.

سیمپسونها چه چیزهایی را واقعاً پیشبینی کردهاند؟
شهرت سیمپسونها به پیشبینی آینده، به چند مورد متفاوت برمیگردد.اتفاقهایی که بعضی از آنها واقعاً قبل از وقوع رویداد، در سریال دیده شدهاند. اما باید بین پیشبینی دقیق، طنز اجتماعی و شباهت اتفاقی تفاوت قائل شد.
یکی از معروفترین مثالها، نمایش دونالد ترامپ در مقام رئیسجمهور آمریکاست. در قسمت Bart to the Future سیمپسونها که در سال ۲۰۰۰ پخش شد، آیندهای را میبینیم که در آن لیزا سیمپسون رئیسجمهور شده و از دوره ریاستجمهوری ترامپ بهعنوان گذشته یاد میشود. شانزده سال بعد، ترامپ در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۱۶ آمریکا پیروز شد. این یکی از نمونههای واقعی و قابلردیابی شباهت بین یک شوخی تلویزیونی و اتفاقی است که بعدها رخ داد؛ البته در آن زمان هم نویسندههای سریال از روندهای سیاسی و فضای عمومی آن زمان الهام گرفته بودند، نه اینکه اطلاعی از آینده داشته باشند.
نمونه دیگر، شوخی درباره خرید شرکت فاکس توسط دیزنی است. در یکی از قسمتهای قدیمی سریال سیمپسونها، تابلویی با اشاره به مالکیت دیزنی بر فاکس دیده میشود؛ سالها بعد، دیزنی در سال ۲۰۱۹ بخش عمده داراییهای شرکت فاکس قرن بیستویکم را خرید. این هم یکی دیگر از نمونههایی است که به دلیل شباهتهای بین شوخی و واقعیت، در فهرست پیشبینیهای مشهور سریال قرار گرفته است.
در بعضی قسمتهای قدیمی سیمپسونها، در حوزه فناوری ابزارهایی شبیه ساعتهای هوشمند و تماس تصویری را به تصویر کشیده بودند که اینها بیشتر نمونههایی از تخیل فناورانه و شناخت روندهای تکنولوژیک هستند تا پیشبینی دقیق یک محصول مشخص؛ چراکه ایده تماس تصویری و ابزارهای پوشیدنی مدتها قبل از تجاری شدنشان در ادبیات علمیتخیلی و پژوهشهای فناوری مطرح شده بود.

چرا سیمپسونها شبیه پیشگوها به نظر میرسند؟
یکی از دلایل اصلی ، تعداد بالای قسمتهای این سریال و سالهای طولانی پخش آن است. وقتی سریالی بیش از سه دهه درباره سیاست، اقتصاد، فناوری، فرهنگ عامه و زندگی روزمره ساخته میشود، طبیعی است که بعضی از شوخیهایش بعدها با رویدادهای واقعی شباهت پیدا کنند.
از طرف دیگر، ذهن انسان بهطور طبیعی شباهتها را به خاطر میسپارد و مواردی که با واقعیت جور درنمیآیند را کمتر به یاد میآورد. بدین ترتیب، چند نمونه موفق، ممکن است تصویر اغراقشدهای از توانایی یک مجموعه برای پیشبینی آینده ایجاد کنند.

در سالهای اخیر، انتشار تصاویر دستکاریشده و ویدئوهای ساختهشده با هوش مصنوعی هم این مسئله را پیچیدهتر کرده. خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی درباره شهرت سیمپسونها در پیشبینی آینده، به این نکته اشاره کرده که بعضی از این پیشبینیهای اینترنتی با تصاویر جعلی یا دستکاریشده تقویت میشوند و حتی سازندههای سریال هم این شباهتها را بیشتر اتفاقی میدانند.
بدین ترتیب میتوان گفت که ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶ روزی نیست که بر اساس شواهد علمی یا اطلاعیههای رسمی، قرار باشد جهان با خاموشی کامل روبهرو شود. آنچه میدانیم، یک آزمون از پیش اعلامشده برای سامانه هشدار اضطراری آمریکا و یک داستان تلویزیونی درباره خاموشی شهری خیالی است. فاصله میان اینها، همان جایی است که یک شایعه اینترنتی شکل گرفته.
۵۸۳۲۱





نظر شما