به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، یکی از شبهاتی که گاه با هدف زیر سؤال بردن احکام اسلام مطرح میشود، به موضوع شهادت زنان در دادگاه مربوط است؛ منتقدان میپرسند اگر در برخی دعاوی، به جای یک شاهد مرد، شهادت دو زن در نظر گرفته میشود، آیا این موضوع به معنای پایینتر بودن ارزش زن نسبت به مرد در نگاه اسلام است؟
اما آیا واقعاً مسئله به «ارزش زن و مرد» ارتباط دارد؟
ماجرای شهادت، ارزش انسان نیست
برای پاسخ به این شبهه باید میان ارزش انسان و اعتبار شهادت در یک دعوای قضایی تفاوت قائل شد. در فرآیند دادرسی، قاضی به دنبال ارزشگذاری شخصیت شاهد نیست؛ آنچه اهمیت دارد، میزان اطمینانی است که شهادت یک فرد درباره وقوع یک حادثه ایجاد میکند.
به بیان سادهتر، موضوع این نیست که زن یا مرد چه اندازه ارزشمند است؛ مسئله این است که گفته شاهد تا چه اندازه میتواند واقعیت یک اتفاق را برای قاضی روشن کند.
در برخی دعاوی، دو عامل میتواند بر نحوه شهادت دادن و بیان واقعیت اثر بگذارد: عاطفه و مهربانی از یک سو و ترس از بیان حقیقت از سوی دیگر. در این دیدگاه، این ویژگیها در زنان میتواند نمود بیشتری داشته باشد و به همین دلیل، در برخی موارد برای رسیدن به اطمینان بیشتر، شهادت دو زن در کنار یکدیگر مورد توجه قرار گرفته است.
هدف از این حکم، بیاعتبار کردن شهادت زن یا پایینتر دانستن جایگاه او نیست؛ بلکه مسئله اصلی، افزایش اطمینان قاضی و کاهش احتمال خطا در صدور حکم است.
چه کسی در دادگاه ارزشگذاری میشود؟
نکته مهم اینجاست که در یک دعوای قضایی، اساساً قرار نیست «شاهد» ارزشگذاری شود. آنچه اهمیت دارد، حقوق طرفین دعوا است؛ افرادی که ممکن است نتیجه یک حکم قضایی مستقیماً بر زندگی، مال یا حقوق آنها اثر بگذارد.
از این منظر، دقت اسلام در موضوع شهادت را میتوان تلاشی برای جلوگیری از تضییع حق دانست. قاضی باید تا حد امکان به واقعیت نزدیک شود و از صدور حکمی که بر پایه برداشت نادرست از شهادتها باشد، جلوگیری کند.
بنابراین، اینکه در برخی موارد شهادت دو زن در کنار یک مرد مطرح شده است، نباید به معنای «کمتر بودن ارزش زن» تعبیر شود. بحث اصلی، ارزش انسانی زن و مرد نیست؛ بحث بر سر میزان اطمینان به شهادت و سازوکار رسیدن به یک حکم عادلانه است.
در نهایت، آنچه در این احکام مورد توجه قرار میگیرد، حفظ حقوق افراد و جلوگیری از صدور حکم نادرست است؛ نه تعیین اینکه زن ارزش کمتری از مرد دارد.
منبع: موسسه تحقیقات و نشر معارف اهل بیت(ع)
نظر شما