در بیانیه پایانی بریکس چه آمده‌است: از محکومیت «اقدام‌های قهری یک‌جانبه» تا مطالبه به‌روزرسانی ساختار شورای امنیت سازمان ملل متحد

به گزارش خبرآنلاین، نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند پس از تصویب این اعلامیه مشترک تأکید کرد که گفت‌وگوهای این اجلاس به‌روشنی نشان داد جهان در حال تغییر را نمی‌توان با نهادهای قدیمی و فرسوده اداره کرد و اصلاحات در نمایندگی، پاسخگویی و قواعد بین‌المللی ضروری است.

بیشتر بخوانید:

    >>>> توافق اعضای بریکس بر متن بیانیه مشترک اجلاس سران / رویترز: در بیانیه پایانی جنگ‌های یک‌جانبه بدون نام بردن از کشوری محکوم می‌شود

رهبران حاضر در این نشست از جمله ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین بر تعهد راسخ خود جهت حل‌وفصل منازعات بین‌المللی از طریق گفت‌وگو، رایزنی و دیپلماسی تأکید کردند.

در بیانیه پایانی، سران بریکس خواستار اصلاح نهادهای چندجانبه از جمله «به‌روزرسانی ساختاری» در شورای امنیت سازمان ملل متحد شده و هرگونه اقدام قهرآمیز و تحریم‌های یک‌جانبه مغایر با حقوق بین‌الملل را محکوم کردند. همچنین در این سند، «اقدامات جنگی یک‌جانبه» رد شده و بر ضرورت تضمین امنیت دریانوردان و کشتیرانی تجاری در سایه تجاوزهای نظامی جاری در خاورمیانه تأکید شده است.

در این بیانیه سران بریکس اعمال اقدامات قهرآمیز یک‌جانبه (از جمله تحریم‌های اقتصادی یک‌جانبه و تحریم‌های ثانویه که مغایر با حقوق بین‌الملل و منشور ملل متحد هستند) را به شدت محکوم کردند. همچنین نگرانی شدید خود را نسبت به حملات عامدانه به زیرساخت‌های غیرنظامی و تاسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز تحت نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ابراز کردند.

ماده ۲۳ بیانیه دهلی نو تاکید می‌کند: «ما بر تعهد خود به رعایت حقوق بین‌الملل، از جمله منشور سازمان ملل متحد به‌عنوان سنگ‌بنای ضروری آن، و نقش مرکزی سازمان ملل متحد در نظام بین‌الملل تاکید مجدد می‌کنیم. ما بر اهمیت احترام به اصول منشور سازمان ملل متحد، به‌ویژه احترام به حاکمیت، تمامیت ارضی، برابری دولتها و حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات از طریق گفتگو، رایزنی و دیپلماسی تاکید می‌ورزیم. ما مخالفت خود را با هرگونه اقدام توسل به زور یا تهدید به استفاده از زور علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی هر کشور، و همچنین اقدامات یا تدابیر یک‌جانبه‌ای که مغایر با حقوق بین‌الملل و منشور ملل متحد باشد، ابراز می‌داریم.»

ابراز نگرانی از خطرات هسته‌ای و ایجاد سیستم پرداخت بین‌المللی

یکی از محورهای برجسته اعلامیه دهلی نو، هشدار سران ۱۰ کشور عضو نسبت به افزایش خطرات منازعات هسته‌ای است. رهبران بریکس بر لزوم احیای سیستم خلع سلاح، کنترل تسلیحات و عدم اشاعه تأکید کرده و حمایت خود را از ایجاد مناطق عاری از سلاح‌های هسته‌ای اعلام داشتند.

در حوزه اقتصادی، اعلامیه دهلی نو بر تسهیل مبادلات تجاری درون‌گروهی با استفاده از ارزهای ملی و ایجاد سازوکارهای مالی مستقل تاکید دارد. بریکس ضمن قدردانی از کارگروه تسویه حساب‌های فرامرزی (BPTF)، بر توسعه راه‌کارهای سریع، کم‌هزینه، امن و شفاف برای پرداخت‌های بین‌المللی میان اعضا و کاهش وابستگی به دلار تأکید کرد.

علاوه بر این، اعضای بریکس نسبت به اعمال تعرفه‌های یک‌جانبه و اقدامات حمایتی تجاری که مغایر با قوانین سازمان تجارت جهانی بوده و موجب اختلال در تجارت بین‌الملل می‌شود، ابراز نگرانی شدید کردند.

سایه سنگین بحران خاورمیانه و تحولات یمن بر اجلاس

به نوشته هندوستان تایمز بحران و جنگ در منطقه خاورمیانه بر نشست امسال سران بریکس سایه افکنده بود؛ جایی که محور روسیه و چین در یک سو و امارات متحده عربی، عربستان سعودی و مصر در سوی دیگر آن قرار گرفته‌اند. در روزهای اخیر، دست‌یابی به اجماع میان جمهوری اسلامی ایران و امارات با رایزنی‌های فشرده دیپلماتیک محقق شد.

اگرچه اختلافات میان طرفین از ماه‌ها پیش ادامه داشت، اما مواضع اعضا طی هفته گذشته و هم‌زمان با پیشروی سریع نیروهای انصارالله در یمن سخت‌تر شد. انصارالله با تصرف بندر استراتژیک المخا و جزیره میون از کنترل نیروهای تحت حمایت عربستان، توانسته‌اند ترافیک دریایی در دریای سرخ را تحت تأثیر قرار دهند؛ شاهراهی که حدود ۱۲ درصد از نفت ترانزیت دریایی جهان و ۳۰ درصد از ترافیک کانتینری از آن عبور می‌کند.

تصویب این بیانیه مشترک در شرایطی صورت می‌گیرد که در نشست وزرای امور خارجه بریکس در ماه مه گذشته، اعضا نتوانسته بودند به اجماع دست یابند.

بخش‌هایی کلیدی از بیانیه پایانی هجدهمین اجلاس سران بریکس:

ایران و عضویت در سازمان تجارت جهانی (WTO)

• پشتیبانی از الحاق ایران: اعضای بریکس ضمن تایید تلاش‌های کشورهای جنوب جهانی برای ادغام در سیستم تجارت چندجانبه، حمایت قوی خود را از درخواست عضویت ایران و اتیوپی در سازمان تجارت جهانی اعلام کردند.

جنگ خاورمیانه / غرب آسیا و بحران‌های منطقه

• تنش‌ها و محافظت از غیرنظامیان: اعضای بریکس نگرانی عمیق خود را نسبت به تشدید مداوم تنش‌ها در خاورمیانه/غرب آسیا ابراز کرده، خواستار حداکثر خویشتن‌داری و پرهیز از اقدامات تشدیدکننده شدند. همچنین بر حفاظت از غیرنظامیان و زیرساخت‌های غیرنظامی مطابق با منشور ملل متحد تاکید کردند.

• غزه و فلسطین:

  • خواستار اجرای کامل قطعنامه‌های مجمع عمومی و شورای امنیت برای برقراری آتش‌بس پایدار و دسترسی بدون مانع به کمک‌های بشردوستانه در نوار غزه شدند.

  • نگرانی عمیق خود را از تداوم خشونت‌ها در غزه پس از توافق آتش‌بس اکتبر ۲۰۲۵ اعلام کردند.

  • مخالفت قاطع خود را با جابه‌جایی اجباری و تغییرات جغرافیایی/ساختار جمعیتی در نوار غزه ابراز داشتند.

  • بر راه‌حل دو دولتی و تشکیل دولت مستقل فلسطین در مرزهای ۱۹۶۷ به پایتختی قدس شرقی و عضویت کامل فلسطین در سازمان ملل تاکید کردند.

  • استفاده از گرسنگی به عنوان ابزار جنگی و حمله به مراکز درمانی و زیرساخت‌های غیرنظامی را محکوم کردند.

• لبنان: از آتش‌بس در لبنان استقبال کرده و خواستار پایبندی کامل به قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت و عقب‌نشینی نیروهای اشغالگر اسرائیل از تمامی سرزمین‌های لبنان شدند. همچنین حملات به نیروهای حافظ صلح ملل متحد (یونیفیل) را محکوم کردند.

• سوریه و سودان: بر تمامیت ارضی سوریه و روند سیاسی به رهبری سوری‌ها (قطعنامه ۲۲۵۴) و همچنین آتش‌بس فوری و حل مسالمت‌آمیز بحران سودان تاکید کردند.

آبراه‌های کلیدی، امنیت انرژی و آزادی دریانوردی

• زنجیره تامین و جریان تجارت: بر لزوم همکاری مشترک برای حفظ جریان روان تجارت جهانی، زنجیره‌های تامین و انرژی مطابق با حقوق بین‌الملل تاکید شد.

• حفاظت از زیرساخت‌ها: نگرانی شدید خود را نسبت به حملات عامدانه به زیرساخت‌های غیرنظامی و تاسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز تحت نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ابراز کردند.

جنگ‌های یک‌جانبه، تحریم‌ها و تدابیر قهرآمیز یک‌جانبه

• محکومیت تحریم‌های یک‌جانبه: سران بریکس اعمال اقدامات قهرآمیز یک‌جانبه (از جمله تحریم‌های اقتصادی یک‌جانبه و تحریم‌های ثانویه که مغایر با حقوق بین‌الملل و منشور ملل متحد هستند) را به شدت محکوم کردند.

• پیامدهای منفی: بریکس تاکید کرد که این تدابیر غیرقانونی پیامدهای مخرب شدیدی بر حقوق بشر، حق توسعه، سلامت، امنیت غذایی و اقشار آسیب‌پذیر جامعه دارد.

• کوبا: خواستار لغو محاصره و تحریم‌های اقتصادی، تجاری و مالی یک‌جانبه علیه کوبا شدند.

تعریفه‌ها و اقدامات حمایت‌گرایانه یک‌جانبه

• مخالفت با تعرفه‌های یک‌جانبه: افزایش یک‌جانبه تعرفه‌ها و موانع غیرتعرفه‌ای تجاری غیرمنطبق با قوانین سازمان تجارت جهانی که باعث اختلال در زنجیره‌های تامین جهانی و کاهش تجارت می‌شود، مورد نگرانی شدید بریکس قرار گرفت.

• مکانیسم‌های تجاری-اقلیمی: با تدابیر حمایت‌گرایانه یک‌جانبه به دستاویزی اهداف محیط‌زیستی (مانند مکانیسم‌های تعدیل مرزی کربن) مخالفت شد.

اصلاح شورای امنیت سازمان ملل (UNSC)

• اصلاحات جامع: بریکس بر لزوم اصلاح جامع سازمان ملل و شورای امنیت آن تاکید کرد تا دموکراتیک‌تر، نماینده‌تر و کارآمدتر شود.

• افزایش سهم جنوب جهانی: تاکید شد که اصلاحات باید منجر به افزایش نمایندگی کشورهای در حال توسعه از آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین (از جمله کشورهای بریکس) در شورای امنیت شود.

• پشتیبانی چین و روسیه: چین و روسیه به عنوان اعضای دائمی شورای امنیت، بر حمایت خود از نقش‌آفرینی بیشتر برزیل و هند در سازمان ملل و شورای امنیت تاکید مجدد کردند.

• شعار و ۲۰ سالگی بریکس: این اجلاس به مناسبت ۲۰ سالگی بریکس با شعار "ساخت برای تاب‌آوری، نوآوری، همکاری و پایدارسازی" برگزار شد.

• اصلاح ساختار مالی بین‌المللی: تاکید بر اصلاح عاجل نهادهای برتون وودز (صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی) برای افزایش حق رای و سهم سهمیه اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه.

• تجارت با ارزهای ملی و پرداخت‌های فرامرزی: تاکید بر توسعه سیستم‌های پرداخت فرامرزی سریع، ارزان و امن (مبتنی بر ابتکار BPTF) و تشویق به استفاده از ارزهای ملی در تسویه‌های تجاری و سرمایه‌گذاری بین اعضا.

• توسعه بانک جدید توسعه (NDB): حمایت از نقش استراتژیک بانک NDB در تامین مالی پروژه‌های زیرساختی، افزایش ظرفیت وام‌دهی با ارزهای ملی و گسترش اعضای آن.

• مبارزه با تروریسم: محکومیت شدید تمامی اشکال تروریسم (از جمله حمله تروریستی ۲۲ آوریل ۲۰۲۵ در جامو و کشمیر) و تاکید بر عدم ارتباط تروریسم با هیچ مذهب یا قومیتی و رد استانداردهای دوگانه.

• هوش مصنوعی و فضای مجازی: استقبال از سند حکمرانی جهانی هوش مصنوعی، تاکید بر کاهش شکاف دیجیتال و همکاری در برابر حملات سایبری و جرایم سازمان‌یافته دیجیتال.

• امنیت غذایی و انرژی: حمایت از توسعه بورس غلات بریکس (BRICS Grain Exchange) و تاکید بر انتقال عادلانه انرژی با حفظ نقش متوازن انرژی‌های تجدیدپذیر و سوخت‌های فسیلی.

• میزبانی بعدی: قدردانی از ریاست هند در سال ۲۰۲۶ و اعلام حمایت کامل از ریاست چین برای برگزاری نوزدهمین اجلاس سران بریکس در سال ۲۰۲۷.

۴۲/۴۲