به گزارش خبرآنلاین، «سه پدیده در آینه رمان» نوشته مجتبی رحماندوست که در 240 صفحه از سوی سوره مهر منتشر شدهة از آن قبیل کتابهایی است که به جنبههای تازهای از هنر نوشتن پرداخته و سمت و سوهای دیگری را پیشنهاد داده که محور اصلی متن را نقد ادبی داستاننویسی معاصر قرار میدهد.
رحماندوست، «قرآن کریم، انقلاب اسلامی و دفاع مقدس» را سه پدیدهای میداند که نوشتن را طعم و رنگ دیگری دادهاند. وی با نگاهی به عناصری در قرآنکریم، انقلاب اسلامی و دفاع مقدس به واکاوی رمانهایی پرداخته که از دل این مقولات بیرون آمدهاند.
وی در این کتاب به دنبال این سوال همیشگی است که آیا بین آنچه امروزه به نام داستان و رمان شناخته میشود و قصههای قرآنی رابطهای وجود دارد یا نه؟ آیا برای خلق آثار داستانی و به ویژه رمان انقلاب اسلامی منابعی وجود دارد یا نه؟ و در فصل سوم نیز پدیده مهم تاریخ معاصر ایران، یعنی جنگ تحمیلی از نظر ادبیات داستانی مورد کنکاش قرار گرفته است.
نکته جالب توجه درباره این کتاب نگاه رحماندوست به مسائلی است که کمتر پژوهشگری تاکنون به آنها نزدیک شده است. یکی از فصول بسیار خواندنی این کتاب فصلی است که در آن سعی شده ذهن خواننده در مورد داستان معاصر و داستانهای قرآن روشنتر شود و از معبر داستانها و فضاسازیهای قرآن، نگاه داستانی مخاطب نیز تقویت و یا تربیت شود.
رحماندوست در فصل قرآن کتاب خود مینویسد: وجود 116 داستان در قرآن کریم و سورههایی نظیر «نوح» و «یوسف»، که از ابتدا تا انتها داستاناند و تألیف صدها جلد کتب قصص قرآن از سویی و وجود داستان معاصر و رمان کلاسیک در عصر حاضر و خصوصاً رشد و شفافیت بیشتر نظریه ادبیات داستانی در چند دهه اخیر، بررسی ارتباط نوع قصههای قرآنی با داستان امروز را ضروری میسازد. مسئلهای که در این فصل به تجزیه و تحلیل آن پرداخته شده است این است که آیا داستانهایی نظیر داستان یوسف (ع) و یا موسی (ع) در قرآن، رمان و یا حداقل یک داستان بلند به معنای امروزین آن است؟ وجود اشتراکات و افتراقاتی بین قصههای قرآن و تعریف رمان کلاسیک یا داستان معاصر در نظریه ادبیات داستانی جدید، حاکی از چه نوع ارتباطی بین این دو پدیده ادبی است؟
نکته قابل توجه این که بسیاری از ابزارها و عناصر داستان امروزی ریشه در تمایلات آدمهای این عصر، به ویژه انسان غربی، دارد که در طول دو، سه قرن اخیر، به خصوص پس از رنسانس، گرایشهای جدیدی پیدا کرده است. از موعظه فرار میکند، از مستقیمگویی، نتیجهگیری، کلیشهپردازی، صدور احکام کلی و تکصدایی و از همه آنچه به تصور او باعث انحطاط نسلهای گذشته بوده است میگریزد. نویسنده در ادامه به این سؤال اشاره میکند که آیا اینها برخاسته از فطرت انسان بیرنگ است؟ یا نوعی واکنش دفاعی است. قرآن کریم روانشناسی مخاطب انسان را در نظر میگیرد و با فطرت ناب انسانی سازگار است. قرآن به دنبال ادبیات برای ادبیات نیست، به دنبال ادبیات و ادب برای ادب است، برای هدایت است.
رحماندوست در هر حال معتقد است: در اینکه مشترکات زیادی بین قصههای قرآن و داستان معاصر هست تردیدی نیست، دستمایه بسیاری از قصهها عشق یا تنفر است. این دستمایه درام در قرآن کریم، فراوان به کار گرفته شده است، آدم و بهشت، موسی و مادر، نوح و فرزند و...
کتاب سه پدیده در آینه رمان قصد دارد تا با طرح موضوع نیاز جامعه امروز ما به بهرهگیری از قالب رمان برای بیان مضامین و محتوای بنیادین دینی و انقلابی، با توصیف مسیر طی شده و چشمانداز آینده راهکارهایی را برای تعالی و ارتقای ادبیات داستانی ما ارائه نماید؛ ادبیاتی که در آن هویت دینی و ملی ما نیز مورد توجه قرار گیرد.
نظر شما