سالهای دوری بود که بهترین خاطرههای ایرانیان در ماه مبارک رمضان، لحظات نزدیک افطار بود اما ماه رمضان امسال با ماه رمضان سالهای گذشته تفاوتهایی داشت. بزرگترین تفاوت در آواهایی بود که نزدیک افطار به گوش میرسید.
تا پارسال دقایق مانده به اذان مغرب از گلدستههای مساجد گرفته تا پنجرههای مغازهها و خانهها و رادیوی اتومبیلها یک صدا به گوش میرسید؛ نوای ربنا با صدای محمدرضا شجریان. قطعهای که در سال 1358 اجرا شده و 30 سال با سفرههای افطار ایرانیان گره خورده بود.
اما امسال پس از کش و قوسهای فراوان برای پخش و پخش نشدن این نوا از صدا و سیمای جمهوری اسلامی مسئولین تصمیم گرفتند اجراهای دیگری از ربنا را برای جایگزینی صدای استاد آماده کنند.
دهقان نیری، مدیر شبکه رادیو نوا و مدیرکل اداره نغمات آیینی ضمن تکذیب شایعهها در خصوص ارتباط تولید ربناهای جدید با اتفاقات اخیر، مدعی شد تولید ربناهای جدید از قبل در برنامه قرار داشت.
با وجود توضیحات دهقان نیری خبرها حاکی از آن است که تمام این ربناها در مدت یکهفته مانده به آغاز ماه مبارک ضبط و تهیه شدهاند و بیشتر آنها هم به صورت بداههخوانی بودهاند.
یکی از ویژگیهای ربنایی که محمدرضا شجریان اجرا کرده این است که به درستی در دستگاههای موسیقی سنتی و با دقت در الحان قرآنی اجرا شده و به همینخاطر بسیار به دل مینشیند.
داود گنجهای، مدرس موسیقی، درباره ربناهایی که امسال پخش شدهاند به خبر میگوید: «ربناهای جدید اصلاً قابل مقایسه با ربنای استاد شجریان نیستند. متأسفانه این کارها ضعیف هستند و بسیاری از خوانندگان آنها خارج میخوانند و صدایشان برای این کار مطلوب نیست و جنسیت این کار را ندارد.»
شهریار پرهیزگار قاری و حافظ قرآن که از اجراهای ربناهای جدید راضی است در عین حال تأکید میکند: «این ربناها در عین زیبایی هنوز به پای ربنای شجریان نمیرسند. البته به نظر من این ربناها هم آثار به یادماندنی خواهند شد.»
حسین فردی، نفر اول مسابقات بینالمللی قرائت قرآن کشور جمهوری اسلامی ایران هم از کسانی است که معتقد است ربناهای جدید هنوز جای کار بسیار دارند. او به خبرنگار روزنامه خبر میگوید: «همه این ربناها در سطح معمولی هستند و اصلاً قابل مقایسه با اثر استاد شجریان نیستند. نباید فراموش کرد که مردم ماه رمضان را با ربنای شجریان میشناسند.»
علی سیاح گرجی، یکی از قاریانی است که اداره نغمات آیینی از او برای اجرای ربنا دعوت کرده بود، اما او این دعوت را نپذیرفته بود.
او معتقد است ربناهای جدید در مقایسه با ربنایی که محمدرضا شجریان خوانده، آن طور که باید و شاید فنی و ویژه نیستند.
متن کامل این گزارش را با عنوان مناجاتهایی که به گوش نرسید [اینجا] بخوانید.
نظر شما