+ A - چهارشنبه 7 تیر 1391 - 01:29:00 چاپ
امتیاز به مطلب 48 نفر

نرخ واقعی دلار چگونه محاسبه می شود؟ / دلار از 600 تا 2900 تومان

اقتصاد > بازار مالی - نرخ دلار دوباره به مرز 1900 تومان نزدیک شده است، آیا می توانیم این رقم را نرخ واقعی دلار بدانیم؟
علی پاکزاد: دلار چه قیمتی دارد؟، آیا 1900 تومان فعلی قیمت واقعی این ارز بین المللی است و یا با توجه به که بحث های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی که بین مسافران مترو، تاکسی و اتوبوس رد و بدل می شود مبنا را دلار 3000 هزار تومان به بالا را واقعی بدانیم؟
برای محاسبه نرخ برابری ارزها روش های مختلفی وجود دارد، مبنای کالایی که بر اساس نرخ تورم کشورها محاسبه می شود، قدرت برابری خرید که در این روش میزان پول به کار گرفته شده برای یک سبد ثابت کالایی در چند کشور مورد مقایسه قرار گرفته و نرخ تبدل محاسبه می شود، روش دیگر بر مبنای تراز پرداخت ها است که مابع التفاوت میزان ارز وارد شده و خارج شده به کشور را مبنا قرار داده و با حجم نقدینگی مقایسه می کند.
همه این روشها مبنای علمی داشته و قابل اثبات هستند ولی انچه در بازار ارز شکل می گیرد ورای این ارقام است، بازار ارز در مبنای عرضه و تقاضا مانند هر کالای دیگری به تعیین نرخ می پردازد، این نرخ البته قابل دستکاری است اگر در طرف عرضه و یا تقاضا انحصارگری وجود داشته باشد.
در اقتصاد ایران هم با توجه به سهم بالای دولت از اقتصاد در عمل طرف عرضه و تقاضا در انحصار دولت است، سهم صادرات غیر نفتی را اگر تصور کنیم همه توسط بخش غیر دولتی صورت می گیرد در نقطه اوج خود در سال 90 معادل 30 میلیارد دلار بوده و صادرات نفتی معادل 113 میلیارد دلار، بر این اساس سهم بخش غیر دولتی در طرف عرضه این بازار زیر 20 درصد خواهد بود، آنهم عرضه ای که با ضوابط بانکی به طور کامل در اختیار بانک مرکزی است.
بنابراین با هر روشی که محاسبه ارز را بخواهیم بر مبنای علمی انجام دهمی در نهایت آنچه قیمت ارز را تعیین می کند توقع و توان بانک مرکزی و دولت خواهد بود، رئیس کل بانک مرکزی چندی پیش در زمانی که به نظر می رسید دلار سیر نزولی پیدا کرده در مصاحبه ای گفت مگر در پنج سال پیش قیمت کالاها پایین آمده که انتظار دلار 1000 تومان را داشته باشیم، این نوع نگرش تعیین قیمت بر مبنای تورم را نشان می دهد، اگر بخواهیم بر این اساس قیمت را محاسبه کنیم با در نظر گرفته سالهای پایه متفاوت می توانیم قیمت هایی متفاوتی برای دلار محاسبه کنیم.
چهار نرخ قابل محاسبه و جاری دلار در برابر ریال
سال دلار دولتی (تومان)  دلار آزاد (تومان) قیمت دلار براساس شاخص برابری قدرت خرید (تومان) تورم ایران (درصد) تورم جهانی (درصد) برآورد قیمت دلار بر اساس مابه التفاوت نرخ تورم داخلی و جهانی (تومان)
1380 175 801 145 11.4 4.2 -
1381 795 802 181 15.8 3.5 900
1382 828 833 202 15.6 3.7 1007
1383 871 875 238 15.2 3.6 1124
1384 902 904 267 10.4 3.7 1200
1385 919 923 296 11.9 3.7 1298
1386 928 936 347 18.4 4.0 1484
1387 957 967 397 25.4 6.0 1772
1388 983 998 403 10.8 2.5 1920
1389 1036 1044 456 12.4 3.7 2087
1390 1100 1363 551 21.5 4.8 2435
بهار91 1226 1759 632 22.5 4.0 2884
منابع: صندوق بین المللی پول، بانک مرکزی      
در این زمینه خبرگزاری فارس به نقل از میثم دهقان در مقاله ای نوشت: «یکی از روش های محاسبه نرخ ارز حقیقی، تعدیل نرخ ارز اسمی بر اساس مابه التفاوت تورم داخلی و خارجی است. در این استدلال انتخاب سال مبنا از اهمیت راهبردی برخوردار است. بهترین زمان برای تعیین سال مبنا، سالی است که عرضه و تقاضای ارز بدون دخالت دلارهای نفتی تعیین شده باشد. بنابراین با انتخاب سال  1340 و با فرض محاسبه مابه تفاوت تورم داخل ایران با آمریکا طی 50 سال گذشته، نرخ حقیقی دلار در سال جاری حدود 820 تومان برآورد می شود.همواره وضعیت نرخ حقیقی ارز از مسائل مناقشه بر انگیز طی سالیان اخیر در بین برنامه ریزان و صاحب نظران اقتصادی بوده است. یکی از روش های محاسبه نرخ ارز حقیقی، تعدیل نرخ ارز اسمی بر اساس مابه التفاوت تورم داخلی و خارجی است. در این استدلال انتخاب سال مبنا از اهمیت راهبردی برخوردار است و انتخاب سال های مبنای متفاوت نتایج بسیار متفاوتی را به دنبال دارد. به عنوان مثال سطح عمومی قیمت ها در ایران از سال 1340 تا ابتدای سال 1390 در یک دوره 50 ساله، 780 برابر شده است و سطح قیمت ها در کشور آمریکا با ارز خارجی دلار، 42.7 برابر شده است. بنابراین نسبت قیمتهای آمریکا به ایران طی دوره مورد نظر 105 برابر کاهش داشته است. چنانچه سال 40 را ،که در آن نرخ ارز اسمی معادل76 ریال بوده، به عنوان سال مبنا انتخاب کنیم، یک محاسبه ساده نشان می دهد که میزان نرخ ارز اسمی در سال 90 که نرخ ارز حقیقی در این سال را معادل سال مبنا قرار می دهد معادل 8190 ریال خواهد بود. به عبارت دیگر با لحاظ سال 40 به عنوان سال مبنا، قیمت 8190 ریالی ارز در سال 90، اثرات تورم در دو کشور را زدوده و نرخ ارز حقیقی را ثابت نگاه می دارد.»
حال اگر به همین روش بر مبنای، مابه التفاوت نرخ جهانی تورم با تورم داخلی بخواهیم نرخ دلار را با پایه قرار دادن سال 80 که ارز در کشور تک نرخی شده، بخواهیم نرخ برابری ریال و دلار را محاسبه کنیم، به قیمتی معادل 2884 تومان می رسیم. از سوی دیگر اگر بخواهیم مبنا را براساس قدرت برابری خیردی محاسبه کنیم نرخ دلار در سال جاری میلادی بر اساس محاسبه صندوق بین المللی پول معادل 632 تومان خواهد بود.
این ارقام در حالی محاسبه می شود که آنچه واقعا در بازار قابل دسترسی است ارقام دیگری است، در سه ماهه نخست سال جاری قیمت هر دلار به طور متوسط به رقمی معادل 1759 تومان رسیده و نرخ رسمی بین بانکی معادل 1226 تومان است.
همانطور که اشاره شد این تفاوت قیمتها بر اساس مدیریت ارزی بانک مرکزی و نحوه عرضه و مدیریت تقاضای ارز توسط دولت ایجاد می شود و البته همیه این نرخ ها گویای رانت بخش هایی است که می توانند از این نحوه مدیریت دولت سود ببرند.
فاصله بین 2884 تا 1754 تومان در واقع تلاش دولت برای حمایت از مصرف کنندگان ایرانی ایجاد شده است و البته مابه التفاوت بین 632 تومان تا 1226 تومان رانت دولت از محل انحصار درآمدهای نفتی و مدیریت بازار ارز است.
مابه التفاوت بین 1226 تومان تا 1759 تومان هم رانتی است که دولت در اختیار وارد کنندگان قرار می گیرد به عنوان حمایت از صادرات ولی زیان آن در واقع از جیب مصرف کننده پرداخت می شود.
حال شما باید تصمیم بگیرید کدام نرخ را ترجیح می دهید ولی آنچه بازار به شما دیکته می کند با آنچه می خواهید حتما یکی نخواهد بود.
/22231
کلید واژه ها: ارز - دلار -
نظرات 18
  • متقاضی واقعی چهارشنبه 7 تیر 1391 - 02:42:46
    64 4 پاسخ به این نظر
    به دولت پیشنهاد می کنم عدد زیبای 1226 را در سازمان جهانی ثبت اختراعات و سازمان یونسکو تحت عنوان "عدد بهمنی" به ثبت رسانده تا دنیا در جریان این کشف بزرگ و خارق العاده اقتصادی قرار گیرد. مطمئن هستم با اینکار عمو بهمنی سال آینده برنده جایزه اقتصاد نوبل خواهد شد.
    • بدون نام چهارشنبه 7 تیر 1391 - 16:29:56
      36 1
      خیلی باحال گفتی ، دمت گرم. یعنی ما ایرانیا اگر این شوخ طبعی و بزله گویی رو نداشتیم که با این وضعیت مملکت اکثرمون روانی شده بودیم !
  • حسام چهارشنبه 7 تیر 1391 - 11:10:24
    38 1 پاسخ به این نظر
    "دلار 900 تومان هم نمی ارزد." این جمله چقدر آشناست
  • حسین چهارشنبه 7 تیر 1391 - 13:49:40
    28 2 پاسخ به این نظر
    کسانی که سنشان اقتضاء می کند و قیمت های پنجاه سال قبل را به خاطر می آورند تصدیق می فرمایند که قیمت اقلام اساسی سبد هزینه خانواده ، نظیر مسکن، مواد پروتئینی، میوه، حمل ونقل طی پنجاه سال گذشته در اکثر موارد بیش از 2500 برابر شده است
  • بدون نام چهارشنبه 7 تیر 1391 - 02:44:21
    21 2 پاسخ به این نظر
    قیمت دلار شاید 1900 نباشه اما 1220 هم نیست.. چرا ما نمیخواهیم قبول کنیم ارزش پولمون خیلی پایینه.. ایران جز 5 کشوری هست که بانک مرکزی مستقل نداره بخاطر همین نرخ ارزها به نقل بانک مرکزی ثابت هست.. ولی واقعیت این نیست.. شما برید به سایت xe.com و در انجا میبینید ارزش برابری اکثر پول های جهان ثانیه ای تغییر میکنه اما واحد پولی ایران چند ماه یکبار نغییر میکنه.. همین الان این سایت رو چک کنید.
  • کارمند چهارشنبه 7 تیر 1391 - 11:54:04
    21 1 پاسخ به این نظر
    تورم ایران در سال 91 چقدر؟ 22.5 % !!! ... (((:
  • محسنيان چهارشنبه 7 تیر 1391 - 14:20:31
    21 0 پاسخ به این نظر
    تمام محاسبات انجام شده بر مبنا نرخ تورم اعلام شده توسط بانك مركزي ميباشد .اما يك سوال مهم ايا حداقل دريكي دوسال گذشته اين نرخ ها واقعي بوده؟ قضاوت را به مردم واگذر ميكنم. اگرنبوده تمام اين محاسبات بيهوده است
  • بدون نام چهارشنبه 7 تیر 1391 - 06:21:08
    18 2 پاسخ به این نظر
    پس چرا مسئولان ادعا می کنند افزایش قیمت دلار مربوط به دلالان است؟
  • بدون نام چهارشنبه 7 تیر 1391 - 14:21:16
    18 0 پاسخ به این نظر
    اگر خواسته ما یاشد حقوق را هم بر اساس نرخ تورم طی این 50 سال محاسبه کنند و حداقل حقوق سال 40 را در 780 ضرب کنند و قیمت دلار را همچنین
  • میثم چهارشنبه 7 تیر 1391 - 02:19:42
    16 3 پاسخ به این نظر
    تحلیل واقعا جالبی بود مخصوا قسمت اخرش که دولت یه رانتی رو خودش ور می داره یه چیزی هم برای واردکنندان و دستاندرکارن می زاره و یه بخشی رو هم به مردم تخفبف میده؟؟؟؟ امیدوارم تحلیل های آماری از ازید قبیل بیشتر بشن تا بیشتر نفش تفکر در صحبتهای سیاسی و اقتصادی مردم پررنگ تر بشه خسته شدیم از این همه تحلیل بی پایه
  • بدون نام چهارشنبه 7 تیر 1391 - 02:12:59
    11 45 پاسخ به این نظر
    قيمت واقعي دلار ٢٥٠٠ تا٣٠٠٠ تومنه!!! بعدش كه من دلارامو فروختم قيمت دلار بايد بشه ٩٠٠ تومن!!!! درود بر هر چي آدم زرنگه!!!!
  • هادی چهارشنبه 7 تیر 1391 - 05:58:11
    11 0 پاسخ به این نظر
    آخرش یعنی: میانگین دهک نقطه به نقطه فلاکت بالا !!!
  • بی نام چهارشنبه 7 تیر 1391 - 04:50:14
    6 4 پاسخ به این نظر
    پس چرا سال 1385 برای پیوستن ایران به تجارت جهانی اصرار داشت که قیمت دلار در ایران باید قیمت واقعی 300 تومان باید باشه؟!!! اون موقع دولت با قیمت سه برابر داشت دلار رو می فروخت برای حمایت از کارگران و جذب سرمایه خارجی انجام می شد. من منظور ستون چهارم رو نمی فهمم! اون مال دلالاست؟!! منبع این حرفها چیست؟ لطفا منبع علمی بدهید نه استنباط شخصی خودتان از حرف های بهمنی.
  • سعید چهارشنبه 7 تیر 1391 - 06:10:35
    6 2 پاسخ به این نظر
    چقدر پیچیده است این مسایل اقتصادی
    • 777 دوشنبه 2 مرداد 1391 - 23:16:54
      0 0
      واقعا حق با شماست خیلی پیچیده است!!!!!!!
  • مهران چهارشنبه 7 تیر 1391 - 13:32:10
    5 25 پاسخ به این نظر
    بانک اگه واقعا بخواد جلوی این اوضاع دلار رو بگیره به راحتی میتونه با پیش فروش و ایندفه پیش فروش دلار این کار رو بکنه. به سادگی هم امکانپذیره . پیش فروش دلار به قیمت 1500 همون چهار ماهه , با این کار به راحتی اوضاع رو برای چند ماه اروم میکنه. سرمایه ها میره پیش خودش , مثل جریان سکه . اتفاقی هم که می افته اینه که به محض اعلام پیش فروش , حداقل 150 تا 200 تومن دلار میاد پایین , چون سابقش هم توی وفای بعهد خوب بوده !! قدم بعدی حجوم مردم دلار و سکه داره برای فروش جنسشون که برن بانک ثبت نام کنن , به این صورت خود بانک میتونه سکه و دلار های بازار رو جمع کنه , هم خزانش پر میشه دوباره , هم مقدار زیادی از دلار هایی که نیاز داره برای اینکه توی سررسید بده دست مردم دوباره بدستش میرسه. به اینصورت تقاضای کاذب
    • محسن پنجشنبه 8 تیر 1391 - 17:18:30
      3 2
      آقا مثل اینکه شما تو بازار نیستی و وضعیت رو نمیبینی زیر باد کولر نشستی و پول برات همینجوری میاد هیچ مشکلی نداری برای خودت تحلیل میکنی.
  • بدون نام چهارشنبه 7 تیر 1391 - 20:51:31
    2 1 پاسخ به این نظر
    نماینده ارومیه اقای قاضی پور گفته بود از بورس تحقیق و تفحص می کنیم چی شد
ارسال نظر:
  • 0/700
  • قوانین ارسال نظر
نقل مطالب با ذکر منبع بلا مانع است.
Copyright © 2011 khabaronline, All rights reserved