تداوم ناامنی ها درسوریه

پس از آتش بس شكننده، ميان نيروهاي اپوزيسيون و حكومت بشار اسد انتظار مي‌رفت كه با برگزاري انتخابات مجلس و نظارت بيشتر ناظرين بين‌المللي شرايط براي صلح پايدار و حل مسائل بغرنج سياسي در سوريه فراهم گردد.

با اين وجود عدم تمايل اپوزيسيون براي مشاركت در روند ايجاد صلح و ثبات و مداخلات فزاينده جبهه ضدسوري به محوريت عربستان و تركيه و نيز همراهي برخي از كشورهاي غربي، شرايط براي تداوم بحران و حتي جنگ داخلي در سوريه تشديد بيشتري يافت. به‌طوري‌كه وقوع انفجارهاي اخير در دمشق و حلب و كشته شدن تعداد زيادي از افراد نظامي و غيرنظامي نشان مي‌دهد كه اراده جدي براي حل و فصل بحران داخلي سوريه از طريق سياسي و انجام اصلاحات داخلي وجود ندارد. در ارتباط با تداوم خونريزي‌هاي داخلي سوريه مسائل ذيل قابل ذكر است:

1 - در تحولات اخير كشور سوريه، بازيگران و كنش گران متعددي هر كدام بر حسب توان و منافع خود تاثير گذار بودند. در اين مسير ائتلاف بزرگي تحت عنوان جبهه ضدسوري متشكل از سران اتحاديه عرب به محوريت عربستان سعودي و قطر و نيز كشورهاي غربي به رهبري آمريكا و انگليس به شكل جدي‌تر خواهان مداخله در امور داخلي دمشق و سرنگوني بشار اسد شده‌اند. اين اتحاد ناهمگون هدف اصلي خود را دفاع از حقوق بشر مردمي كه تحت سركوب قرار گرفته‌اند عنوان مي‌كند. اين در حالي است كه كشورهايي نظير عربستان و قطر همچنان كه با نظام پادشاهي و به شكل قبيله‌اي اداره مي‌شوند، نمي‌توانند مروج آزادي و حقوق مدني مردم ديگر كشورهاي منطقه قلمداد گردند. بنابراين هدف اصلي جبهه ضد سوري – غربي، ناآرام نگه داشتن اوضاع امنيتي سوريه و مشروعيت بخشيدن به مداخله نظامي احتمالي است.

2 - بحث مسلح‌سازي معارضين سوري از طرف اتحاديه عرب و آمريكا به دو شكل مستقيم و غيرمستقيم به عنوان مباني مشروعيت بخشي به مداخله نظامي در سوريه در حال انجام است، قبل از اين كشورهاي غربي و نيز عربستان و قطر با ارسال تجهيزات نظامي به مخالفين بشار اسد و ايجاد اردوگاه‌هايي در داخل برخي از كشورهاي همسايه براي آموزش‌هاي نظامي ضديت خود را با ايجاد هرگونه ثبات و آرامش در سوريه نشان دادند.

3 - مسلماً انتقاداتي جدي بر عملكرد حكومت در اجراي اصلاحات واقعي و تن دادن به مطالبات مردم وجود دارد و حتي حاميان سوريه نيز بارها بر لزوم گشايش فضاي باز سياسي و تن دادن به انتخابات مردمي و چند حزبي در اين كشور تاكيد داشته و دارند، ولي بايد به اين امر هم واقف بود كه مخالفين منطقه‌اي سوريه و در راس آن عربستان و قطر با همراهي و همگامي آمريكا اجازه هرگونه اقدامات مسالمت‌آميز و اجرايي شدن اصلاحات را به بشار نمي‌دهند. بي‌ترديد در فضاي امنيتي و گسترش خشونت‌ها نمي‌توان انتظار چنداني از رويه‌هاي مسالمت‌آميز و غالب گشتن طرح آشتي ملي داشت، با اين وجود مردم سوريه نشان دادند كه علاقه‌مندند به دور از دخالت‌هاي خارجي مسائل و مشكلات كشور خويش را در فضاي تفاهم حل و فصل كنند.

4 - منطق ايران در دفاع از سوريه در قبال تهاجم همه جانبه غرب و نيز اتحاديه عرب بر اصول خاصي استوار است كه برخي از آنها ناشي از مباني و هويت انقلاب اسلامي است و برخي از آنها نيز به حوزه كلان مسائل استراتژيك و تحولات كنوني جهان عرب بر مي‌گردد. ملت سوريه تنها ملتي بود كه به همراه ايران سكاندار جبهه پايداري و مقاومت در مقابل توسعه طلبي‌هاي رژيم صهيونيستي در منطقه بود، همچنين دمشق حلقه ارتباطي ايران با حماس و حزب‌الله و ايجاد جبهه بازدارندگي در قبال جاه طلبي‌هاي تل آويو در منطقه محسوب مي‌گرديد. از نظر ايران تداوم آشوب و خشونت فزاينده در سوريه سناريو طراحي شده در پايتخت‌هاي غربي و با كمك‌هاي مالي عربستان و قطر به منظور جبران شكست در مقابل جبهه مقاومت مي‌باشد. از سوي ديگر، همپوشاني مواضع ايران و روسيه در قبال تحولات سوريه ناشي از ملاحظات استراتژيك و منافع مشترك دو كشور است. در واقع سوريه براي روسها يك فرصت استراتژيك و متحد وفادار در منطقه هست و سوريه آخرين دژي است كه روسها براي جلوگيري از نفوذ بيشتر غرب از آن بهره مي‌گيرند.

5 - اين بحران داخلي به‌دليل دخالت‌هاي غرب و اتحاديه عرب از يك موضوع منطقه‌اي به بحث بين‌المللي تبديل شده است. در قبال اين بحران دو جبهه اصلي يعني حاميان بشار اسد (روسيه، چين و ايران) و نيز مخالفين آن يعني عربستان، قطر و جهان غرب رو در روي هم قرار گرفته‌اند، آنچه مسلم است ايران، روسيه و چين و حتي كشورهايي نظير لبنان، عراق و اخيراً نيز اردن از بر هم خوردن ثبات داخلي سوريه و روي كار آمدن رژيم راديكال سلفي با پشتيباني عربستان و قطر به شدت احساس نگراني مي‌كنند، در وضعيت فعلي هم به نظر مي‌رسد كه توازني ميان مخالفين و موافقين برقرار شده است و وضعيت فعلي طرفين را به حل و فصل بحران از طريق كدخدامنشي و رويه‌هاي سياسي سوق مي‌دهد. در اين ميان دخالت بيشتر سازمان ملل متحد و نهاد امنيتي آن، شوراي امنيت براي بازداشتن طرفين از دست زدن به خشونت و تاكيد بر اجرايي نمودن طرح هفت ماده‌اي كوفي عنان ضروري به نظر مي‌رسد.